CTO nedir, ne iş yapar? Tam zamanlı mı, dış kaynak mı?

Her şirketin tam zamanlı bir CTO'ya ihtiyacı yok, ama her şirketin doğru teknik kararlara ihtiyacı var. CTO nedir sorusunun en kullanışlı cevabı da bence bu ayrımda: CTO bir unvandan önce, teknik kararların sahibidir. Unvanı taşıyan biri olmasa da o kararlar her şirkette bir yerde veriliyor.

Yazılım geliştiricilikten kurucu ortaklığa uzanan yolda altyapı, ekip ve ürün kararlarını hem müşteriler hem de kendi şirketlerim için veriyorum. Aynı zamanda bir yazılım ajansının, PNZ Medya'nın genel müdürüyüm; yani teklif hazırlayan tarafı da içeriden biliyorum. Bu yazıda CTO'nun ne iş yaptığını, bu rolün ne zaman tam zamanlı birini gerektirdiğini ve gerektirmediğinde ne yapılabileceğini topladım.

CTO nedir, şirkette ne iş yapar?

CTO, İngilizce Chief Technology Officer ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçede baş teknoloji sorumlusu ya da teknoloji direktörü diye geçer. Şirketin teknolojiyle ilgili kararlarından sorumlu üst düzey yöneticidir ve yönetim masasında teknik tarafı temsil eder.

Görev tanımı şirketten şirkete değişir. Küçük ve orta ölçekli bir şirkette ise CTO'nun işi kabaca dört başlıkta toplanır:

• Teknoloji ve mimari: hangi altyapıyla çalışılacağı, neyin hazır alınıp neyin özel yazılacağı.
• Ekip ve tedarikçi: kimin işe alınacağı, işin hangi ajansa ya da serbest çalışana verileceği.
• Risk ve sahiplik: güvenlik, yedekleme, erişim yetkileri; kodun ve hesapların kimde durduğu.
• Tercüme: iş hedefini teknik plana, teknik riski de yönetimin anlayacağı dile çevirmek.

Bu listede kod yazmak yok. Erken aşamadaki şirketlerde CTO çoğu zaman kod da yazar, ama rolü tanımlayan şey bu değildir. Rolü tanımlayan, bir teknik kararın sonucundan kimin sorumlu olduğudur.

CTO, CIO ve teknik lider arasındaki fark

CTO en çok CIO ile karıştırılır. CIO (Chief Information Officer) şirketin iç sistemlerine bakar: muhasebe, veri, iç iletişim ve operasyon araçları. CTO ise müşteriye dönük teknolojiye ve ürüne bakar. Küçük bir şirkette bu iki şapka çoğu zaman aynı kişidedir.

Teknik liderle fark ise kararın ölçeğindedir. Teknik lider ekibin günlük teknik kalitesini korur. CTO ise o ekibin hangi yönde, hangi bütçeyle ve hangi riskle ilerleyeceğine karar verir.

Şirketinizin tam zamanlı bir CTO'ya ihtiyacı var mı?

Tam zamanlı bir CTO, bulunması zor ve pahalı bir işe alımdır. Bu yüzden önce ihtiyacın gerçekten tam zamanlı olup olmadığına bakmak gerekir. Benim baktığım ayrım şu: teknoloji sizin ürününüz mü, yoksa işinizi yürüten bir araç mı?

Teknolojinin kendisi ürünse, yani bir yazılım ya da platform satıyorsanız ve kendi geliştirme ekibinizi kuruyorsanız, teknik kararlar her gün verilir. Bu durumda o kararları her gün verecek, ekibi kuracak ve sonucun arkasında duracak birine ihtiyacınız var.

Teknoloji işinizi yürüten bir araçsa tablo değişir. Web siteniz, e-ticaret mağazanız, mobil uygulamanız ya da iç yazılımınız dışarıya yaptırılıyorsa, teknik kararlar her gün değil belirli anlarda verilir. Bu anlar çoğunlukla bellidir: yeni bir proje başlarken, tedarikçi değişirken, bir sorun büyüdüğünde ya da büyük bir yatırım öncesinde.

Bu ikinci grupta tam zamanlı bir CTO çoğu zaman haftanın büyük kısmında bekleyen bir uzman demektir. Kararların sahipsiz kalması ise daha büyük bir risktir. İkisinin arasında kalan seçenek dış kaynak CTO'dur.

Kendi geliştirme ekibinizi kuruyorsanız, rolleri ve haftalık ritmi anlattığım yazı da işinize yarayabilir.

CTO yokken asıl sorun nerede çıkar?

Tam zamanlı CTO'su olmayan şirketlerde sorun genelde eksik kod değil, sahipsiz kararlardır. En sık gördüğüm dört durum şunlar:

• Teknoloji seçimi tedarikçinin bildiğine göre yapılıyor, şirketin ihtiyacına göre değil.
• Kodun, sunucunun ve alan adının kimde olduğu belli değil.
• Gelen teklifleri karşılaştıracak teknik bir göz yok.
• Güvenlik, yedekleme ve erişim yetkileri kimsenin sorumluluğunda değil.

İlk madde için tedarikçinin kötü niyetli olması gerekmez. Teklif hazırlayan tarafta olduğum için bunu rahatça söyleyebilirim: her ekip bildiği araçla daha hızlı ve daha az riskle çalışır, önerisi de doğal olarak oraya gider. Sorun, bu önerinin şirketin ihtiyacıyla karşılaştırılmadan kabul edilmesidir.

İkinci madde çoğu zaman bir ayrılık anında görünür. Tedarikçiyle yollar ayrıldığında alan adının başka birinin hesabında olduğu, kodun da teslim edilmediği ortaya çıkar. Bu yüzden bir yazılım işinde ilk soru şu olmalı: kod ve alan adı kimde kalıyor?

Dış kaynak CTO nedir, ne yapar, ne yapmaz?

Dış kaynak CTO, şirketle yarı zamanlı çalışan ama teknik kararların sorumluluğunu taşıyan teknik yöneticidir. İngilizcede bu model fractional CTO diye geçer. Buradaki yarı zamanlılık zamanı anlatır, sorumluluğu değil: iyi bir dış kaynak CTO önerip çekilmez, kararın arkasında durur.

Bu rolde teslim ettiğim işler şunlar:

• Teknik durum raporu: altyapı, kod, erişimler ve riskler.
• Teknoloji ve mimari yol haritası.
• Tedarikçi ve ajans tekliflerinin teknik değerlendirmesi.
• Kod, güvenlik ve yedekleme kontrol listeleri.
• Düzenli yönetim toplantılarında teknik temsil.

Ne yapmadığı da en az bunlar kadar önemli. Bu rolde odak karar ve yönlendirmedir; kod yazmak rolün işi değildir. Geliştirme ihtiyacı varsa ekibinizle ya da bir geliştirme ekibiyle planlanır. İhtiyacınız strateji değil daha fazla el ise, aramanız gereken kişi CTO değil geliştiricidir.

Çalışma ritmi ihtiyaca göre belirlenir: düzenli haftalık toplantılar, kritik dönemlerde daha yoğun destek. Kapsam ilk görüşmeden sonra yazılı olarak netleşir. Sistemlerinize ve verilerinize erişim gerektiren her çalışma da gizlilik sözleşmesiyle başlar.

Kimler için uygun?

• Yazılımını ajansa ya da serbest çalışanlara yaptıran şirketler.
• Teknik kurucusu olmayan girişimler.
• Yatırım ya da büyük bir proje öncesi teknik durumunu görmek isteyen firmalar.
• Teknoloji bütçesinin karşılığını alıp almadığından emin olmayan yöneticiler.

Ürününüz olgunlaştıysa ve büyük bir geliştirme ekibi yönetiyorsanız, ihtiyacınız büyük ihtimalle tam zamanlı bir teknik yöneticidir. Dış kaynak model, karar ihtiyacının yoğun ama aralıklı olduğu dönemler için uygundur.

Teklifleri karşılaştırmak için hazır prompt

CTO'nuz olmasa da gelen teklifleri aynı ölçüte koymak mümkün. Aşağıdaki promptu, elinizdeki teklifleri yapıştırarak bir yapay zeka asistanında kullanabilirsiniz. Çıktıyı karar olarak değil, tedarikçilere soracağınız soruların listesi olarak kullanın.

Aşağıya bir yazılım işi için aldığım teklifleri yapıştırıyorum. Teknik bilgim sınırlı.

Görevin:
1. Teklifleri aynı tabloda karşılaştır: kapsam, kullanılacak teknoloji, teslim adımları, bakım ve destek, ödeme planı.
2. Sahiplik maddelerini ayrı bir başlıkta incele: alan adı kimin adına kayıtlı olacak, kaynak kod teslim ediliyor mu, sunucu ve servis hesaplarının yönetici erişimi kimde kalıyor.
3. Tekliflerde belirsiz kalan ya da hiç geçmeyen konuları listele.
4. Her tedarikçiye sormam gereken en fazla beş soruyu yaz.

Tekliflerde olmayan bir bilgiyi varsayma; emin olmadığın yeri belirsiz diye işaretle. Hangi teklifin daha iyi olduğuna karar verme, yalnızca karşılaştır.

Teklifler:
[teklifleri buraya yapıştırın]

Karşılaştırmada en çok zaman alan kısım genelde kapsamdır. Bir teklif ucuz görünüyorsa önce neyi kapsamadığına bakın.

Yazılım projelerinin çoğu kod yüzünden değil, kapsam yüzünden zorlanır.

Kısacası CTO bir unvan değil, teknik kararların sahibidir. Bu kararlar her gün veriliyorsa tam zamanlı birine, belirli anlarda veriliyorsa o anlarda yanınızda duracak birine ihtiyacınız var. Teknik kararlarınızı birlikte ele almak isterseniz, dış kaynak CTO çalışmasının nasıl ilerlediğini aşağıda bulabilirsiniz.