SaaS nedir? Örneklerle abonelikli yazılım iş modeli

SaaS, bir yazılımı satın almak yerine internet üzerinden abonelikle kullanmaktır. Tanımı kısa, ama iş modeli olarak etkisi büyük: yazılımı yapan şirketin işi teslimle bitmez, her ay yeniden başlar.

Hem müşterilerine proje teslim eden bir ajansı hem de abonelikle çalışan bir ürünü yönetiyorum. Bu yüzden SaaS nedir sorusuna iki taraftan bakıyorum: onu kullanan şirketin ve onu kuran şirketin tarafından.

SaaS nedir, ne demek?

SaaS, İngilizce Software as a Service ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçede 'hizmet olarak yazılım' diye geçer. Yazılımı bilgisayarınıza kurmazsınız; tarayıcıdan ya da bir uygulamadan girip kullanırsınız.

ABD Ulusal Standartlar ve Teknoloji Enstitüsü (NIST), 2011'de yayımladığı bulut bilişim tanımında SaaS'ı sağlayıcının altyapısında çalışan bir uygulamayı kullanmak diye tarif eder. Kullanıcı sunucuyu, işletim sistemini ve depolamayı yönetmez. En fazla kendi hesabının ayarlarını değiştirir.

Pratikte bu üç şey demektir: kurulum yoktur, güncellemeyi sağlayıcı yapar, ödeme çoğunlukla aylık ya da yıllık aboneliktir. Lisansı bir kez alıp yıllarca aynı sürümü kullanmak yerine, kullandığınız sürece ödersiniz.

SaaS örnekleri: her gün kullandıklarınız

SaaS'ın en iyi tarifi, büyük ihtimalle bugün açtığınız uygulamalardır. Çoğu şirket işinin önemli bir kısmını farkında olmadan bu modelle yürütür.

• E-posta ve ofis: Google Workspace, Microsoft 365. Belgeleriniz sağlayıcının sunucusunda durur ve her cihazdan açılır.
• Müşteri yönetimi (CRM): Salesforce gibi araçlar. Satış ekibinin müşteri kayıtları ve teklifleri tek yerde tutulur.
• Ekip iletişimi ve görüntülü görüşme: Slack, Zoom. Ücret çoğunlukla kullanıcı sayısına göre belirlenir.
• Ön muhasebe ve e-fatura: bulut tabanlı muhasebe programları da aynı modelle, aylık ya da yıllık abonelikle çalışır.

Kurucusu olduğum Entrobase de bir SaaS ürünüdür: ücretsiz bir planı, aylık ya da yıllık bir aboneliği var. Bu yazıdaki kuran tarafa dair gözlemler oradan geliyor.

SaaS, PaaS ve IaaS arasındaki fark

NIST'in aynı tanımı bulutu üç hizmet modeline ayırır. Aradaki farkı anlamanın en kolay yolu, hangi katmanı kimin yönettiğine bakmaktır.

Bir yazılım şirketi çoğu zaman üçünü birden kullanır. Kendi SaaS ürününü IaaS ya da PaaS üzerine kurar, ekibini de başka SaaS araçlarıyla yönetir.

Abonelik iş modeli: SaaS'ı kuran taraf

Kullanan için SaaS'ın avantajı açıktır: başlangıç maliyeti düşüktür, sunucu ve güncelleme derdi yoktur. Kuran taraf için tablo farklıdır ve en çok gözden kaçan kısım burasıdır.

Ajansta bir projeyi teslim ettiğinizde iş biter; müşteri memnunsa yeni iş gelir. Abonelikte teslim diye bir an yoktur. Müşteri her ay devam edip etmeyeceğine yeniden karar verir.

Ajans her ay müşteriye teslim eder, ürün ise aylarca kimseye bir şey teslim etmeden büyür.

Bu yüzden SaaS'ta ölçülen şey satış kadar kalıcılıktır. Aboneliğini iptal edenlerin oranına İngilizcede churn denir. Yeni müşteri kazanmak ayrılanları telafi etmeye yetmiyorsa ürün büyümez, yerinde sayar.

Yapay zekalı SaaS'ta maliyet neden farklı?

Klasik bir SaaS ürününde bir kullanıcı daha eklemenin maliyeti genellikle düşüktür. Yapay zekalı üründe durum değişir: her istek bir modele gider ve her çağrının bir bedeli vardır.

Entrobase'de model seçimi, maliyet ve kalite arasındaki dengeyi her gün ürünün içinde yaşıyorum. En sık gördüğüm hata, kullanım maliyetinin baştan hesaplanmamasıdır. Ölçek büyüyünce fatura sürpriz olur.

Yapay zekalı ürünlerde aboneliğin yanında kullanım kredisi görmenizin sebebi budur. Entrobase'de de daha güçlü modellerin kullanımı, aboneliğin yanında krediden düşer. Kendi ürününüzü kuruyorsanız fiyatı, en çok kullanan müşterinin maliyetine bakarak belirleyin.

SaaS seçerken sorulacak sorular

Bir SaaS aracını seçmek, bir yazılımı kiralamaktır. Kiraladığınız yazılımın kodu sizin değildir ve bunu kabul edebilirsiniz. Ama verinizin size ait kalması pazarlık konusu olmamalıdır.

1. Veriniz istediğiniz an, başka bir araçta kullanılabilecek bir biçimde dışarı alınabiliyor mu?
2. Aboneliği bitirdiğinizde veriniz ne kadar süre saklanıyor, sonra nasıl siliniyor?
3. Fiyat değişikliği ne kadar önceden bildiriliyor; yıllık ödemede fiyat sabit kalıyor mu?
4. Alan adı, e-posta adresleri ve yönetici hesapları kimin adına kayıtlı?
5. Kullanıcı ve yetki yönetimi sizde mi, yoksa her değişiklik için destek mi bekliyorsunuz?

Kendi ürünümüzde bu soruların ilkine baştan cevap verdik: Entrobase'de projenin kodunu istediğiniz an ZIP olarak indirebiliyorsunuz. Ajansta da alan adını müşterinin adına kaydediyor, kaynak kodu teslim ediyoruz.

SaaS sözleşmesini incelemek için hazır prompt

Bir aracın kullanım şartlarını ve fiyat sayfasını okumak zaman alır. Aşağıdaki promptu, metinleri yapıştırarak bir yapay zeka asistanında kullanabilirsiniz. Çıktıyı karar olarak değil, sağlayıcıya soracağınız soruların listesi olarak kullanın.

Aşağıya bir SaaS aracının kullanım şartlarını, gizlilik politikasını ve fiyat sayfasını yapıştırıyorum.

Görevin:
1. Verimi dışarı alıp alamayacağımı ve hangi biçimde alabileceğimi yaz.
2. Aboneliği bitirdiğimde verimin ne kadar saklanacağını ve nasıl silineceğini yaz.
3. Fiyat değişikliğinin ne kadar önceden bildirileceğini ve şartları kimin tek taraflı değiştirebileceğini yaz.
4. Verimin hangi ülkede tutulduğunu ve üçüncü taraflarla paylaşılıp paylaşılmadığını yaz.
5. Metinde cevabı olmayan konuları ayrı bir listede topla.

Her madde için metinden ilgili cümleyi alıntıla. Metinde olmayan bir bilgiyi ekleme.

Metinler:
[metinleri buraya yapıştırın]

Hazır SaaS mı, özel yazılım mı?

Bu karar için baktığım ayrım şu: yazılım sizin ürününüz mü, yoksa işinizi yürüten bir araç mı? İşinizi yürüten bir araçsa ve süreciniz sektördeki herkesinkiyle aynıysa, hazır bir SaaS çoğu zaman doğru seçimdir.

E-posta, muhasebe ve ekip iletişimi için kendi yazılımınızı yazmanın anlamı yoktur. Ama işinizin farkı tam da yazılımdaysa, onu kiralık bir araca bağlamak sizi o aracın sınırlarına bağlar.

Arada bir yol daha var: hazır SaaS araçlarını kullanıp yalnız işinizi farklı kılan parçayı özel yazdırmak. Küçük şirketlerde en sağlıklı sonucu çoğu zaman bu karışımın verdiğini görüyorum.

Kendi SaaS ürününüzü kurmadan önce

SaaS kurmak isteyenlerin en sık yaptığı hata, ürünü ilk günden bütün özellikleriyle tasarlamaktır. Oysa insanların bu ürün için her ay ödeme yapıp yapmayacağını henüz bilmiyorsunuz.

Önce asıl sorunu çözen ve kullanıldığını ölçebildiğiniz en küçük sürümü çıkarın. Sonra üç şeye bakın: kullanıcılar asıl akışı tamamlıyor mu, bir kez deneyenler geri geliyor mu, ödeme yapanlar ikinci ayda da kalıyor mu.

İnsanlar karar vermeden önce çalışan bir şey görmek istiyor. Ücretsiz plan ya da deneme süresi, SaaS'ta bu çalışan şeyin adıdır.

SaaS, kullanan için kurulum derdini, kuran için tek seferlik satışı ortadan kaldırır. Karşılığında iki tarafa da bir sorumluluk yükler: kullanan verisini korumalı, kuran değerini her ay yeniden kanıtlamalıdır. Kendi ürününüzün kapsamını ve ilk sürümünü planlıyorsanız bu konuda birlikte çalışabiliriz.