Hosting nedir, ne işe yarar? Siteniz aslında nerede duruyor?

Hosting, bir sitenin faturasında en az düşünülen kalemdir. Site açıldığı sürece kimse sunucunun nerede durduğunu merak etmez. Hosting nedir sorusu da çoğu zaman site yavaşladığında, kapandığında ya da taşınması gerektiğinde sorulur.

Bir şirketin teknik durumunu çıkarırken en geç bulunan hesap çoğu zaman sunucu hesabıdır. Hesabın hangi e-postayla açıldığını, yedeğin nerede durduğunu ve kimin şifreyi bildiğini genelde kimse hatırlamaz. Bu yazıda hostingi türleriyle, seçimiyle ve taşınmasıyla anlattım; Entrobase'in yayın belgesinden iki gerçek ekranla.

Hosting nedir, ne işe yarar?

Bir site, bir bilgisayarda duran dosyalardan oluşur: sayfalar, görseller, kod ve çoğu zaman bir veritabanı. Bu bilgisayarın gece gündüz açık kalması ve internete bağlı olması gerekir. Hosting, bu işi sizin yerinize yapan hizmetin adıdır.

Kelime, İngilizcede ev sahipliği yapmak anlamındaki host fiilinden gelir. Türkçede web barındırma ya da kısaca barındırma denir. Hosting firması sitenize sunucusunda yer verir; elektriği, bağlantıyı ve donanım bakımını üstlenir.

Ziyaretçi adres çubuğuna firmaniz.com yazdığında üç şey olur. DNS bu adı sunucunun IP adresine çevirir. Tarayıcı o sunucuya bağlanıp sayfayı ister, sunucu da dosyaları gönderir. Hosting bu zincirin son halkasıdır; sunucu kapalıysa alan adı doğru olsa bile site açılmaz.

Alan adının bu zincirdeki yerini ayrı bir yazıda anlattım. Domain ile hosting farkını da orada bir tabloyla karşılaştırdım.

Hosting ile sunucu arasındaki fark

Bu iki kelime günlük konuşmada birbirinin yerine kullanılır, ama anlattıkları şey farklıdır. Sunucu, sitenin üzerinde çalıştığı bilgisayardır. Fiziksel bir makine olabilir ya da büyük bir makinenin içinde ayrılmış sanal bir bölüm.

Hosting ise bu bilgisayardaki yerin, bağlantının ve bakımın aylık ya da yıllık bedelle kiralanmasıdır. Pratikteki fark sorumlulukta ortaya çıkar. Paylaşımlı bir pakette sunucunun güncellemesi ve güvenliği firmanın işidir.

Kendi sanal sunucunuzu kiraladığınızda işletim sistemi güncellemeleri, güvenlik duvarı ve yedek size geçer. Daha fazla kontrol, daha fazla sorumluluk demektir.

Hosting türleri: hangisi kime uygun?

Firmaların paket adları farklı olsa da seçenekler dört ana türde toplanır.

Tür seçerken ilk sorduğum soru teknik özelliklerle ilgili olmaz: sunucuya kim bakacak? Bu sorunun cevabı yoksa sanal sunucu almak riskli bir tercihtir. Ekipte bu işi üstlenecek kimse yoksa yönetilen bir paket ya da platformun kendi barındırması daha sağlıklıdır.

Platformun barındırmasında asıl soru, bir gün ayrılmak istediğinizde ne olacağıdır. Entrobase'de projenin kaynak kodu ZIP olarak indirilebilir, bu yüzden site gerekirse başka bir sunucuya taşınabilir. Hangi platformu kullanırsanız kullanın, bu soruyu satın almadan önce sorun.

Kurulan site veya mobil uygulamanın kodları indirilebilir olup sahipliği tam anlamıyla kullanıcı istediği zaman kaynak kodlarını indirebilir bir şekilde geliştirdik.

Site her ziyarette mi hazırlanıyor, önceden mi?

Hosting seçimini etkileyen bir ayrım daha var ve tanım yazılarında pek geçmez. Bazı sitelerde sayfa, her ziyaretçi geldiğinde sunucuda yeniden hesaplanır. Bazılarında ise sayfalar bir kez hazırlanır ve hazır hâliyle gönderilir.

Her ziyarette hesaplanan site daha güçlü bir sunucu ister ve trafik arttıkça yavaşlayabilir. Önceden hazırlanan site daha az kaynakla hızlı açılır. Karşılığında, değişikliklerin siteye yansıması için yeniden yayınlamak gerekir.

Bu ayrımı kendi ürünümüzden göstereyim. Entrobase'i ben kurdum; ekranları ürünün herkese açık yayın belgesinden aldım.

Belgenin ilk cümlesi hostingin ne yaptığını da özetliyor: üzerinde çalıştığınız site ile ziyaretçinin gördüğü site ayrıdır. Yayınla düğmesine basıldığında sitenin o anki hâli hazırlanır ve internete açılır. İlk yayında siteadi.entrobase.site biçiminde ücretsiz bir adres verilir; kendi alan adınızı bağladığınızda ziyaretçi o adrese gelir.

İkinci ekran önceden hazırlamanın bedelini gösteriyor. Yeni blog yazısı, ürün ve tasarım değişikliği kendiliğinden yayına çıkmaz; her biri için yeniden yayınlamak gerekir. Alan adı bağlamak ve formdan gelen mesajları okumak ise yayın istemez. Bu düzende sunucunun bakımı platformdadır, size kalan iş ne zaman yayınlayacağınıza karar vermektir.

Hosting seçerken nelere bakılır?

Paket karşılaştırma tabloları disk alanı ve trafik gibi sayılarla doludur. Küçük bir işletme sitesi için bu sayılar çoğu zaman belirleyici olmaz. Benim baktığım sırayla şu maddeler daha çok iş görür:

1. Hesap kimin adına açılıyor? Hosting hesabı işletmenin adına ve şirketin erişimindeki bir e-posta adresiyle açılmalıdır.
2. Yedek nerede duruyor? Yedeğin aynı sunucuda mı ayrı bir yerde mi tutulduğunu ve geri yüklemenin en az bir kez denendiğini sorun.
3. Kimin hangi erişimi var? Siteyi yapan ajansa ya da yazılımcıya kendi kullanıcı hesabını verin; ana hesabın şifresini paylaşmayın.
4. SSL sertifikası pakete dahil mi? Adres çubuğundaki kilit simgesi bu sertifikayla gelir; Let's Encrypt gibi ücretsiz sertifika sağlayıcıları da vardır.
5. Yenileme fiyatı ne kadar? Kampanyalı ilk yıl ile sonraki yılların fiyatı farklı olabilir.
6. Kurumsal e-posta aynı pakette mi? Hosting değiştirirken e-postayı da taşımanız gerekip gerekmediğini baştan bilin.

Hosting taşıma nasıl yapılır?

Hostingi değiştirmek iki ayrı iş olabilir. Adres aynı kalıp yalnız sunucu değişiyorsa iş görece sadedir. Adres de değişiyorsa eski sayfaların yenilerine yönlendirilmesi gerekir; burada en çok dikkat edilecek konu, arama motorundaki sıralamayı korumaktır.

Google Search Central'ın adres değişmeden site taşımayı anlatan belgesi şu sırayı önerir:

1. Siteyi yeni sunucuya kopyalayın ve orada test edin.
2. DNS kaydının TTL süresini en az bir hafta önceden birkaç saate düşürün. Değişiklik böylece daha hızlı yayılır.
3. Yeni sunucuda arama motorlarını engelleyen bir robots.txt kuralı ya da noindex etiketi kalmadığından emin olun.
4. DNS kaydını yeni sunucuyu gösterecek şekilde değiştirin.
5. Eski sunucuya gelen trafik sıfırlanana kadar eski hostingi kapatmayın.

Aynı belge, taşımadan hemen sonra Googlebot'un siteyi daha seyrek taramasının normal olduğunu da yazar. Tarama sonraki günlerde yeniden artar. Ben taşımadan önce bir şey daha isterim: yeni sunucuda yedek alıp geri yüklemenin bir kez denenmesi.

Hosting tekliflerini karşılaştıran prompt

Elinizde iki ya da üç teklif varsa aşağıdaki promptu bir yapay zeka asistanına tekliflerin metniyle birlikte verin. Asistan teklifleri aynı sorularla yan yana koyar. Teklifte yazmayan bilgiyi ise firmaya sizin sormanız gerekir.

İşletmemin sitesi için hosting teklifi karşılaştırıyorum. Aşağıda sitemi ve teklifleri yazıyorum.

Site: [tanıtım sitesi, blog, e-ticaret ya da özel yazılım]
Aylık ziyaretçi tahmini: [biliyorsanız]
Sunucuya bakacak kişi: [ajans, kendi ekibim, kimse yok]

Teklifler:
[teklif metinlerini buraya yapıştırın]

Senden istediklerim:
1. Teklifleri şu başlıklarla bir tabloda karşılaştır: hosting türü, ilk yıl ve yenileme fiyatı, yedek (nerede, ne sıklıkla, geri yüklemeyi kim yapar), SSL, e-posta, destek kanalı, sözleşme süresi.
2. Hesabın kimin adına açılacağını ve yönetici erişiminin bende kalıp kalmayacağını her teklif için ayrıca yaz. Teklifte yazmıyorsa 'belirtilmemiş' de.
3. Sunucuya bakacak kişiye göre uygun olmayan türleri işaretle.
4. Her teklif için firmaya sormam gereken en çok beş soruyu listele.
5. Teklifte olmayan bir bilgiyi varsayma.

Hosting, sitenin görünmeyen ama her gün çalışan parçasıdır. Hangi türü seçerseniz seçin, hesabın kimin adına olduğunu, yedeğin nerede durduğunu ve sunucuya kimin baktığını yazılı hâle getirin.